İş Kazası Geçirdim: Bildirim, Maluliyet ve Tazminat Hakları

Sanayi tesislerinin, şantiyelerin ve lojistik merkezlerinin yoğun olduğu Kocaeli’de iş kazaları ne yazık ki sık yaşanıyor. Kazadan sonraki günlerde yapılan ya da yapılmayan işlemler, hem Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak gelirleri hem de işverenden istenecek tazminatı doğrudan etkiliyor. Bu yazıda iş kazası sonrasında izlenmesi gereken yolu adım adım anlatıyoruz.

Hangi olaylar iş kazası sayılır?

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiğinde, emzirme izninde ve işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş–gelişi sırasında meydana gelen ve onu bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaylar iş kazasıdır. Yani kaza yalnızca makine başında yaşanan olaylarla sınırlı değildir; servis aracıyla yaşanan bir trafik kazası da iş kazası sayılabilir.

Kazadan hemen sonra

• Tedavi ve rapor: Mümkün olan en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurun ve olayın iş kazası olarak kayda geçirilmesini sağlayın.
• Bildirim: İşveren kazayı en geç üç iş günü içinde SGK’ya bildirmelidir. Bildirim yapılmazsa siz de doğrudan SGK’ya başvurabilirsiniz.
• Delil: Kazanın nasıl olduğunu gösteren fotoğraflar, tanıkların isimleri, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ve varsa kamera görüntüleri kaybolmadan tespit edilmelidir.
• Tutanak: İşyerinde tutulan kaza tutanağını imzalamadan önce içeriğini dikkatle okuyun; kusur oranını etkileyebilecek ifadelere dikkat edin.

SGK’dan alınacak ödemeler

İş kazası geçiren sigortalıya, çalışamadığı her gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Tedavi sonrasında meslekte kazanma gücü en az yüzde on oranında azalmışsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Sigortalının ölümü hâlinde ise hak sahibi yakınlarına gelir bağlanır. Maluliyet oranı, SGK Sağlık Kurulu tarafından belirlenir; bu orana itiraz mümkündür ve mahkeme sürecinde Adli Tıp Kurumu’ndan da rapor alınabilir.

İşverenden istenebilecek tazminatlar

İşveren, işçinin sağlığını korumak için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali sonucu meydana gelen kazada SGK ödemeleriyle karşılanmayan zarar işverenden istenebilir:

• Maddi tazminat: Maluliyet oranı, kusur oranı, yaş, ücret ve bakiye ömür dikkate alınarak hesaplanan iş göremezlik tazminatı; tedavi ve bakıcı giderleri.
• Manevi tazminat: Kazanın yarattığı acı ve üzüntü karşılığı; kaza geçiren işçi ile ağır yaralanma ya da ölüm hâlinde yakınları isteyebilir.
• Destekten yoksun kalma tazminatı: İşçinin ölümü hâlinde, onun desteğinden yoksun kalan eş, çocuk ve diğer yakınlar için.

Tazminatın tutarında kusur oranları belirleyicidir. İş güvenliği uzmanı bilirkişilerce yapılan incelemede işverenin, işçinin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları ayrı ayrı belirlenir. SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür.

Zamanaşımı ve görevli mahkeme

İş kazasından doğan tazminat davaları iş mahkemesinde görülür ve dava öncesi arabuluculuk zorunlu değildir. Sözleşmeye aykırılıktan kaynaklandığı için on yıllık zamanaşımı uygulanır; süre kural olarak zararın kesin olarak belirlendiği maluliyet raporunun öğrenilmesiyle başlar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza soruşturması da yürütülür ve bu dosyadaki bilirkişi raporları tazminat davası açısından önemli bir delil hâline gelir.

Sık sorulan sorular